Najaarsvergadering 2004

Verslag van de najaarsvergadering van het Nederlands Genooschap van Hoofdredacteuren, gehouden op 26 november 2004 bij Elsevier in Amsterdam.

1. Opening

Voorzitter Pieter Broertjes verwelkomt de leden in het nieuwe gebouw van Elsevier in Amsterdam en constateert dat de opkomst voor deze najaarsvergadering teleurstellend is. Hij geeft een korte toelichting op het programma van deze middag. Allereerst zullen enkele huishoudelijke zaken behandeld worden, daarna is het woord achtereenvolgens aan Karsten Gilhuis van advocatenbureau Houthoff Buruma over de nieuwe auteursweet en hoe te besparen op kosten beeldrecht en Wim van de Donk, voorzitter van de WRR. Na de vergadering biedt onze gastheer van vandaag, Arendo Joustra, het gezelschap een borrel aan.

2. Notulen vorige vergadering (16 april 2004)

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld.

3. Ledenbestand

Zoals reeds vermeld in de agenda hebben de volgende leden zich aangemeld:

Cees van Lotringen, Financieele Dagblad
Giselle van Cann, Financieele Dagblad
Pieter van Twisk, Planet Internet
Esther Bijlo, Trouw
Emma Thomasson, Reuters
Karin van Gilst, Intermediair.

Het totaalaantal leden schommelt rond de honderd.
De voorzitter staat stil bij het overlijden van Henk Kuijt op 22 juli jongstleden. Henk Kuijt maakte, in zijn functie van hoofdredacteur van De Gelderlander, jarenlang deel uit van het bestuur van het NGvH.

4. Bestuurssamenstelling

Maria Henneman heeft het bestuur verlaten. De voorzitter spreekt zijn dank uit voor haar werkzaamheden rondom de gouden tape en de gouden tape. Bernadette Slotboom, NOS Online, volgt Maria op. De voorzitter heet haar van harte welkom binnen het bestuur.

5. Contributie

Penningmeester Rob de Spa zet uiteen dat het Genootschap in financieel zwaar weer terecht is gekomen. Als oorzaken hiervoor noemt hij de kosten voor advocaten in de zaak tegen de NV Eredivisie. Deze zaak is aangespannen samen met de NVJ. Inmiddels heeft ook het NUV zich hierbij aangesloten. Doel is te voorkomen dat stadions allerlei beperkingen opleggen aan de (visuele) pers. De advocatenkosten belopen inmiddels al meer dan 24.000 euro, waarvan het Genootschap de helft zal betalen. De verdere procedurekosten zijn moeilijk in te schatten, maar zullen nu door drie partijen worden gedragen.
Verder heeft de Raad voor de Journalistiek flinke rekeningen ingediend. Het gaat om een naheffing over 2003 en een hoger voorschot voor 2004. Totaal: 2800 euro.
Het bestuur heeft inmiddels besloten de advocatenkosten strak te limiteren evenals de bijdrage aan de Raad voor de Journalistiek. De penningmeester stelt voor de contributie voor 2005 te verhogen met 50 euro tot 300 euro per lid per jaar. De leden gaan met het voorstel akkoord. Een idee zou zijn een fonds voor juridische geschillen in het leven te roepen.

De voorzitter maakt melding van twee vacatures die vanuit het Genootschap vervuld kunnen worden binnen de Raad voor de Journalistiek. Het gaat hierbij om een nieuw lid voor de raad en een vertegenwoordiger in het stichtingsbestuur.

6. Vanuit de commissies

Leo van Enthoven heeft aangegeven per 1 januari 2005 met zijn werkzaamheden voor het project Krant in de Klas (KIK) te willen stoppen. De voorzitter dankt Leo voor zijn jarenlange inzet. Rob Krabben is bereid Leo op te volgen.
Arendo Joustra vertelt dat de commissie opleidingen binnenkort met een voorstel komt.

7. Enquête nevenactiviteiten journalisten

In augustus maakte de Reporterredactie van de KRO via de website bekend welke journalisten er voor een aantal ministeries bijklusten. De in Den Haag opererende journalisten, vooral werkzaam bij radio en televisie, kwamen onder vuur te liggen. Later ontstond er grote opwinding over de nevenactiviteiten van andere medewerkers van de omroepen. De dagen en weken daarna gaf de journalistiek alle ruimte aan voor- en tegenstanders van het zogenoemde bijklussen. Het bestuur van het Genootschap van Hoofdredacteuren besloot in haar vergadering van 25 augustus jl. een eigen onderzoekje onder de leden in te stellen. Vandaag is het resultaat bekend. Het eindresultaat dient slechts om een indruk te krijgen van de opvattingen van de leden. Het is dus zeker geen correctief of raadplegend referendum. Wel een representatieve peiling. Hoewel het aantal inzendingen bescheiden is (24), zijn een paar voorzichtige conclusies mogelijk:

Er bestaat geen behoefte aan een nadere codering;
Er bestaat geen behoefte aan een openbaar register;
De leden geven er de voorkeur aan de zelfregulerende rol te laten bestaan.

7a. Embargoregeling (extra ingelast agendapunt)

Kees Lunshof legt uit dat voor wat betreft de embargoregeling gewacht wordt op de RVD. De vraag is of we nog een embargoregeling willen? In april volgend jaar, tijdens de jaardag, zal er wellicht meer te melden zijn.
Dit geldt tevens voor de door de RVD gewenste bescherming voor de leden van het Koninklijk Huis. Op een, door het bestuur van het NGvH gestuurde brief, heeft de RVD tot nu toe nog geen stappen ondernomen omdat zij nog in onderhandeling zou zijn met andere participanten (roddelbladen).

8. Accreditatievoorwaarden fotografen NV Eredivisie

Jos Timmers vertelt dat op dit moment een bemiddelaar bezig is. Het gaat hier om een rechter uit Amsterdam. De gesprekken starten volgende week. De NSP en de NVJ houden vast aan de achterliggende gedachte dat nieuws vrij hoort te zijn. Er is al veel weggegeven aan omroepen voor het uitzenden van wedstrijden. Het is aan ons om te bepalen wat nieuws is en hoe dat uit te dragen.
Pieter Broertjes vraagt hoe onze kansen liggen. Jos antwoordt dat als men er niet uitkomt de zaak voor de rechter zal komen.

Na dit huishoudelijke gedeelte van de vergadering is het woord nu aan Karsten Gilhuis van advocatenbureau Houthoff Buruma. De heer Gilhuis houdt een inleiding over de nieuwe auteurswet en hoe te besparen op kosten beeldrecht.
De nieuwe Auteurswet is op 1 september 2004 in werking getreden en behelst de uitvoering van de EU-richtlijn ‘Auteursrecht en Naburige rechten in de informatiemaatschappij’. De EU-richtlijn omvat harmonisatie, aanpassing aan informatiemaatschappij (technologie neutraal maken) en lobby rechthebbenden. Het resultaat: een lappen deken. De nieuwe Auteurswet bevat tal van wijzigingen, focus op gebruik beeldmateriaal en een duidelijke verruiming van de mogelijkheden van het gebruik van beeldmateriaal door de media. De heer Gilhuis geeft via getoonde foto’s tal van voorbeelden. Hieruit blijkt dat de Stichting Beeldrecht het ‘slachtoffer’ is van de nieuwe Auteurswet. De Stichting geeft dit zelf ook toe op de website. De rekeningen van de Stichting Beeldrecht zouden lager moeten worden en een kritische houding ten opzichte van de Stichting Beeldrecht is vereist (grenzen van nieuwe wetsartikelen moeten nog door rechters bepaald worden). Geconcludeerd kan worden dat er minder beeldbeperkingen zijn voor de media en dat minder behoeft te worden afgedragen aan de Stichting Beeldrecht.

De voorzitter dankt Karsten Gilhuis hartelijk voor de uiteenzetting en geeft het woord aan prof. dr. Wim van de Donk, voorzitter van de WRR.

De heer Van de Donk vertelt dat het Mediarapport op 2 februari aanstaande aangeboden zal worden aan staatssecretaris Van der Laan. De ministerraad krijgt het als eerste. Het was voor de WRR een belangrijke opdracht om na te denken over het medialandschap. Nu het Mediarapport nog niet uit is kan de heer Van de Donk er ook nog niet inhoudelijk op ingaan. Hij is graag bereid, na de officiële presentatie van het rapport, opnieuw voor de leden van het genootschap op te treden, bijvoorbeeld tijdens een lunchlezing. Voor de leden van het NGvH houdt hij vandaag een presentatie met de titel: ‘Over begrijpelijke zorgen van hoofdredacteuren.’ Uit een onderzoek onder jongeren blijkt dat ontlezing een forse trend is en zijn verwachting is dat dit voorlopig ook nog wel zo zal blijven. Het Nederlandse medialandschap bestaat uit: bibliotheek, radio, tv, internet, games, gsm, boeken en pers. Infrastructuren veranderen in hoog tempo en de burger bepaalt veel meer wat er gaat gebeuren. Zo ook de overheid. Wat speelt er nu:

concurrentie en commercialisering
internationalisering en concentratie
explosie beschikbaar aanbod met commodificering
van publiek naar privaat/hybridisering
vervangen scheidslijnen tussen diensten, functies en inhoud
van aanbodgericht naar vraag georiënteerd (macht consument)
verschuiving van medium naar content
van massamedia naar kassamedia
verschuiving richting amusement (follow the fun).

Pieter Broertjes dankt Wim van de Donk voor zijn bijdrage en sluit af met de mededeling dat er een akkoord is over een nieuwe CAO. Hij nodigt iedereen uit om samen met onze gastheer een drankje te nuttigen.